De Wkb voor afbouwbedrijven: wat moet je vastleggen?
Kort antwoord: de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) raakt afbouwbedrijven vooral via de verruimde aansprakelijkheid, die sinds 1 januari 2024 voor álle bouwwerken geldt: de aannemer is aansprakelijk voor gebreken die bij oplevering niet zijn ontdekt, tenzij ze hem niet zijn toe te rekenen. De bewijslast ligt daarmee bij jou. Werk je als onderaannemer op nieuwbouw in gevolgklasse 1, dan vraagt je hoofdaannemer bovendien registraties en foto's voor het dossier van de kwaliteitsborger. Vastleggen tijdens het werk is dus de kern.
Wat de wet regelt
De hoofdlijnen op een rij, toegespitst op wat er voor de afbouw toe doet.
Sinds 1 januari 2024 van kracht
De Wkb geldt sinds 1 januari 2024, tegelijk met de Omgevingswet. Het publiekrechtelijke deel (de kwaliteitsborger) geldt voorlopig alleen voor nieuwbouw in gevolgklasse 1, zoals woningen en eenvoudige bedrijfspanden.
Verbouw voorlopig uitgezonderd
Kwaliteitsborging bij verbouwingen zou in 2025 volgen, maar dat is uitgesteld: het kabinet heeft besloten verbouw voorlopig niet onder de verplichte kwaliteitsborging te brengen.
Aansprakelijkheid geldt wél overal
Het civielrechtelijke deel geldt sinds 2024 voor álle bouwwerken, dus ook verbouw en renovatie: de aannemer is aansprakelijk voor gebreken die bij oplevering niet zijn ontdekt, tenzij ze hem niet zijn toe te rekenen.
Bewijslast ligt bij de aannemer
Wie moet aantonen dat het werk goed is uitgevoerd, is de aannemer zelf. Vastleggen tijdens het werk, met foto's, registraties en gereedmeldingen, is daarmee de kern van de wet in de praktijk.
Waarom dit voor de afbouw juist gevoelig ligt
Afbouwwerk heeft twee eigenschappen die het onder de Wkb kwetsbaar maken. Ten eerste: veel van wat jij doet, verdwijnt uit het zicht of wordt overgewerkt. De ondergrond die je hebt voorbehandeld, de egalisatielaag onder de vloer, de conditie van de wanden vóór het stukwerk. Als daar een jaar later een probleem zichtbaar wordt, is de vraag al snel of het aan jouw werk lag of aan de ondergrond die je aantrof. Zonder vastlegging van dat moment is dat jouw woord tegen dat van de opdrachtgever, en de wet legt de bewijslast bij jou.
Ten tweede: afbouwbedrijven werken veel als onderaannemer. De hoofdaannemer is richting zijn opdrachtgever en de kwaliteitsborger verantwoordelijk voor het geheel, en schuift de registratieplicht in de praktijk door naar zijn onderaannemers. Wie dan geen sluitende registratie kan aanleveren, is voor een hoofdaannemer een risico, en dat merk je uiteindelijk in de opdrachten.
Het antwoord is niet meer papierwerk, maar registreren op het moment zelf. Met MSG Afbouw leg je per project de calculatie, het meerwerk, de uren en het materiaalverbruik vast, en met de ScanWerkApp registreren je mensen materialen en uren direct op de klus, met foto's en een digitale aftekening bij gereedmelding. Je dossier ontstaat dan vanzelf, terwijl het werk gewoon doorgaat.
Let op: dit is algemene informatie (stand september 2026) en geen juridisch advies. De regels rond kwaliteitsborging bij verbouw zijn nog in beweging; raadpleeg bij twijfel het IPLO, je brancheorganisatie of een jurist.
Bronnen en meer informatie
De organisaties die deze standaarden en regels beheren. Wil je het bij de bron nalezen, dan kun je daar terecht.
- Rijksoverheid, de stand van zaken rond de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen.
- IPLO, het Informatiepunt Leefomgeving met uitleg over de Wkb en gevolgklassen.
Veelgestelde vragen over de Wkb in de afbouw
De vragen die afbouwbedrijven ons het vaakst stellen over kwaliteitsborging.
Geldt de Wkb voor afbouwbedrijven?
Ja, langs twee routes. Direct: de verruimde aansprakelijkheid uit de Wkb geldt voor elke aannemer, dus ook voor een stukadoors-, vloeren- of plafondbedrijf dat rechtstreeks voor een opdrachtgever werkt, ook bij verbouw en renovatie. Indirect: werk je als onderaannemer voor een hoofdaannemer, dan draagt die zijn verplichtingen aan jou door. De hoofdaannemer moet richting de kwaliteitsborger en zijn opdrachtgever aantonen dat ook jouw werk voldoet, en vraagt daarvoor registraties en foto's van jou.
Wat is er veranderd aan de aansprakelijkheid?
Voor de Wkb was de aannemer na oplevering alleen aansprakelijk voor verborgen gebreken die de opdrachtgever redelijkerwijs niet had kunnen ontdekken. Sinds de Wkb is de aannemer aansprakelijk voor álle gebreken die bij de oplevering niet zijn ontdekt, tenzij die niet aan hem toe te rekenen zijn. De bewijslast is daarmee omgedraaid: jij moet kunnen aantonen dat het werk deugde toen je het opleverde. Bij consumenten kun je hier contractueel niet van afwijken.
Wat moet een afbouwbedrijf in de praktijk vastleggen?
Alles wat later onzichtbaar wordt of ter discussie kan komen: de ondergrond vóór het aanbrengen (vlakheid, vocht, scheuren), de gebruikte materialen en hoeveelheden, de omstandigheden tijdens het werk, de gewerkte uren per fase, meerwerk met akkoord van de klant, en het eindresultaat bij gereedmelding. Foto's met datum en project erbij zijn daarbij het sterkste bewijs. Wie dat op papier doet, is er per project uren aan kwijt; digitaal registreren op de klus maakt het een bijproduct van het gewone werk.
Wat is het verschil tussen het opleverdossier en het dossier bevoegd gezag?
Het consumentendossier (opleverdossier) geef je bij oplevering aan je opdrachtgever: tekeningen, gebruikte materialen, en gegevens voor gebruik en onderhoud. Het dossier bevoegd gezag hoort bij nieuwbouw in gevolgklasse 1 en gaat via de kwaliteitsborger naar de gemeente. Als onderaannemer lever je voor beide dossiers bouwstenen aan via je hoofdaannemer; als je rechtstreeks voor een consument werkt, ben je zelf verantwoordelijk voor het opleverdossier.
Helpt software bij de Wkb?
Ja, op het punt waar de wet in de praktijk om draait: bewijs. Met projectsoftware zoals MSG Afbouw leg je calculatie, meerwerk, uren en materiaalverbruik per project vast, en met een scan-app registreren je mensen op locatie wat ze gebruiken en wanneer iets gereed is, met foto's erbij. Daarmee is je dossier geen aparte klus achteraf, maar het automatische resultaat van registreren tijdens het werk. Let wel: software regelt de vastlegging, niet de kwaliteit zelf, en dit artikel is geen juridisch advies.
Je projectdossier als bijproduct van het gewone werk?
Vraag een vrijblijvende demo aan. We laten zien hoe MSG Afbouw en de ScanWerkApp registreren op de klus vanzelfsprekend maken.
Geen verplichtingen. Persoonlijke demo op maat. Binnen 1 werkdag contact.